Abú Media

Léiriúchán Bunaidh de chuid Abú Media Is scéal eipiciúil é Cluain Tarbh a shíneann trasna na hEorpa agus a bhfuil a lorg le sonrú fós ar stair na mór-roinne. Le míle bliain anuas, táthar tar éis a rá linn gurbh é seo scéal rí Críostaí Éireannach a chuir ruaig ar na Lochlannaigh agus a shábháil Éire ó na hAoiseanna Dorcha. Ach an amhlaidh atá? Cé gur saga Éireannach atá ann, baineann sé le hÍoslainn, an Danmhairg, an Bhreatain agus níos faide i gcéin. Agus i gcroílár an scéil tá bean amháin – bean a ndearnadh éagóir uirthi, bean chliste cheannairceach atá meáite ar dhíoltas a bhaint amach. Ach cén fáth? Cad a spreag í chun dul i mbun coimhlinte le rí chomh cumhachtach le Brian Bóru? Ba í Gormlaith an bhean sin. Cuireadh i gcomparáid í le Héilin na Traí agus, de réir Saga Njál na hÍoslainne, bhí sí “an-álainn ach go huile is go hiomlán olc.” Insíonn Cluain Tarbh an scéal mór seo arís, ag baint den mhiotaseolaíocht é agus ag nochtadh na bhfíricí nua faoi Bhrian Bóru, faoi Ghormlaith agus faoi Chath Chluain Tarbh. Throid fórsaí Bhriain Bóru agus arm Lochlannach Shitric Silkbeard, rí Lochlannach Bhaile Átha Cliath, Cath Chluain Tarbh ar Aoine an Chéasta sa bhliain 1014. De réir an tseanchais, ba é seo an cath a chuir deireadh le forlámhas na Lochlannach in Éirinn. Ach an raibh an scéal chomh simplí sin? Léiríonn an tsraith nach raibh. Cuireann sí dúshlán faoin leagan traidisiúnta den stair agus nochtann sí gur tógadh cuid mhaith den chuntas a nglactar leis inniu ar mhiotais agus ar bholscaireacht. Tá aithne ag gach páiste scoile in Éirinn ar an scéal faoin Lochlannach Bródar a mharaigh Brian agus é ag guí ina phuball. Ach níl aon fhianaise dhaingean stairiúil ann gur mar sin a fuair sé bás. Tá cosúlachtaí idir an scéal sin agus finscéalta faoi ríthe eile na hEorpa, rud a thugann le fios gur úsáideadh é chun íomhá níos cráifí a chruthú den rí. Le linn na gcéadta bliain ina dhiaidh sin, agus go háirithe le linn choncas Shasana ar Éirinn, rinneadh siombail náisiúnta de Bhrian Bóru. Mar sin féin, léiríonn Cluain Tarbh gur cuid den bholscaireacht a scaip a ghaolta tar éis an chatha a bhí sa chuid is mó den íomhá sin. Bhí bainistíocht íomhá chomh tábhachtach míle bliain ó shin agus atá sí sa lá atá inniu ann. Is sraith faisnéise 2 × 60 nóiméad í Cluain Tarbh, léirithe i HD, agus maoinithe ag TG4 agus ag Údarás Craolacháin na hÉireann trí Scéim Sound & Vision.